Niep³odno¶æ wg. WHO
¦wiatowa Organizacja Zdrowia zdefiniowa³a niep³odno¶æ jako niemo¿no¶æ zaj¶cia w ci±¿ê po 12 miesi±cach regularnego wspó³¿ycia bez stosowania metod zapobiegania ci±¿y.
Nale¿y pamiêtaæ, ¿e po 35 r¿ u kobiety rozpoznaje siê niep³odno¶æ ju¿ po 6 m-cach prób. Wi±¿e siê to z drastycznym zmniejszaniem siê potencja³u reprodukcyjnego wraz z wiekiem kobiety.
Zaleca siê, aby niep³odno¶æ rozpoznan± po 35 r¿ kobiety leczyæ du¿o agresywniej i wcze¶niej podejmowaæ decyzje o zastosowaniu technik wspomaganego rozrodu. Zw³oka w tym okresie jest niewybaczalnym marnowaniem czasu reprodukcyjnego kobiety i zmniejsza szanse na powodzenie leczenia.
¦wiatowa Organizacja Zdrowia uznaje niep³odno¶æ za chorobê spo³eczn±. Wynika to z faktu, ¿e nie leczona choroba ma niezwykle destrukcyjny wp³yw na zdrowie i ¿ycie spo³eczne nie tylko dwojga ludzi, ale równie¿ ich bliskich.
Rozpoznanie niep³odno¶ci
Rozpoznanie niep³odno¶ci nie jest niczym wstydliwym. Problemy z p³odno¶ci± s± do¶æ czêste i dotycz± oko³o 8% populacji, czyli 1 pary na 12. Badania prowadzone w USA kilka lat temu wykaza³o, ¿e 10-15% par w wieku 15 do 44 lat, które pragnê³y posiadaæ dzieci, by³o niep³odnych.
Wg ostatniego badania przeprowadzonego na zlecenie ESHRE, czêsto¶æ wystêpowania niep³odno¶ci w krajach rozwijaj±cych siê i rozwiniêtych wynosi od 6,9 – 9,3%. Autorzy raportu zwrócili uwagê, ¿e jedynie po³owa z tej liczby (51-56%) aktywnie szuka mo¿liwo¶ci leczenia a zaledwie 22% otrzymuje leczenie adekwatne do przyczyny niep³odno¶ci.
Ludzki uk³ad rozrodczy, zarówno mêski, jak i ¿eñski jest niezwykle delikatny i ³atwo podlega niekorzystnym wp³ywom czynników obecnych w naszym otoczeniu. Wyró¿nia siê niep³odno¶æ pierwotn± i wtórn±.
Niep³odno¶æ mêska
W ostatnich latach coraz bardziej pal±cym problemem staje siê niep³odno¶æ mêska. Wi±¿e siê to z narastaj±cym rozpowszechnieniem szkodliwych dla rozwoju plemników substancji chemicznych, w tym substancji o budowie zbli¿onej do ¿eñskich hormonów p³ciowych. Równie¿ niekorzystne warunki pracy, prowadz±ce do okresowego przegrzewania j±der, powoduj± obni¿enie parametrów nasienia. Dotyczy to mê¿czyzn prowadz±cych siedz±cy tryb ¿ycia, kierowców i operatorów urz±dzeñ mechanicznych. Jako¶æ nasienia jest równie¿ znacznie ni¿sza u pal±cych. Nieco rzadsz± przyczyna niep³odno¶ci mêskiej s± powik³ania poinfekcyjne, np. po ¶wince.
Pewn± grupê, szczególnie trudno poddaj±c± siê leczenie stanowi± mê¿czy¼ni z drobnymi zaburzeniami genetycznymi, takimi jak np. delecje w zakresie d³ugiego ramienia chromosomu Y.
Na uwagê zas³uguje równie¿ fakt, ¿e w przypadku niep³odno¶ci mêskiej jedyn± skuteczn± metod± leczenia jest zastosowanie metod wspomaganego rozrodu, inseminacji domacicznej gdy jako¶æ nasienia jest nieznacznie ni¿sza oraz ICSI w trudniejszych przypadkach.
Niep³odno¶æ ¿eñska
U kobiety najwa¿niejszym czynnikiem okre¶laj±cym p³odno¶æ jest wiek. P³odno¶æ kobiety zmniejsza siê z wiekiem, a proces ten nabiera szczególnego tempa po 35 r¿. Kobieta rodzi siê z pewna okre¶lon± ilo¶ci± komórek jajowych, których ubywa w trakcie jej ¿ycia biologicznego. Tempo to jest zró¿nicowane i inne dla ka¿dej kobiety. Ostatnio sugeruje siê, ¿e potencja³ rozrodczy mo¿e byæ znacz±co ni¿szy u kobiet, które mia³y wykonane w przesz³o¶ci zabiegi chirurgiczne na jajnikach.
Najczêstszymi zaburzeniami powoduj±cymi obni¿enie p³odno¶ci kobiety s± zaburzenia jajeczkowania. Z regu³y wi±¿± siê z zaburzeniem regularno¶ci krwawieñ miesiêcznych. Szczególnym przypadkiem jest zespó³ policystycznych jajników (PCOS), w którym wystêpuj± rzadkie miesi±czki, charakterystyczny obraz jajników w badaniu USG oraz mog± byæ widoczne objawy podwy¿szenia stê¿eñ mêskich hormonów p³ciowych (tzw. androgenizacji) – tr±dzik i nadmierne ow³osienie.
Osobn± grupê stanowi± kobiety z uszkodzeniem jajowodów prowadz±cym do ich niedro¿no¶ci. Najczê¶ciej do uszkodzenia jajowodów dochodzi w wyniku infekcji, po zapaleniu przydatków lub stanów zapalnych w jamie otrzewnej. Typowym przyk³adem jest niedro¿no¶æ jajowodów jako skutek rozlanego zapalenia otrzewnej, np. w wyniku zapalenia wyrostka robaczkowego w dzieciñstwie. Warto pamiêtaæ, ¿e ka¿da przebyta operacja w zakresie jamy brzusznej zwiêksza ryzyko powstania zrostów i w ich nastêpstwie niedro¿no¶ci jajowodów.
W ostatnich latach wzrasta czêsto¶æ infekcji dróg rodnych spowodowanych chlamydiami. Czêsto infekcje te przebiegaj± bezobjawowo, przez co s± trudne do wykrycia i leczenia. U kobiet z niedro¿nymi jajowodami jedyna skuteczna metod± leczenia jest zastosowanie zap³odnienia pozaustrojowego i przeniesienia zarodka do jamy macicy. W tej grupie obserwuje siê wysoki odsetek powodzenia leczenia.
P³odno¶æ kobiety mo¿e byæ tak¿e obni¿ona w przypadku endometriozy. Mechanizm, w jakim schorzenie to wp³ywa na zdolno¶æ do zaj¶cia w ci±¿ê jest wielokierunkowy i w czê¶ci przypadków jedyn± skuteczn± form± leczenia mo¿e byæ IVF-ET.
Rodzaje niep³odno¶ci u kobiety - niep³odno¶æ pierwotna i wtórna
Niep³odno¶æ pierwotna to taka, która diagnozowana jest u kobiety, która nigdy przedtem nie by³a w ci±¿y. Natomiast niep³odno¶æ wtórn± rozpoznaje siê je¶li wcze¶niej kobieta rodzi³a lub by³a w ci±¿y.
|